Openingswoord bij gelegenheid van de expositie ‘Mensen en hun Emoties’ van Els Smulders-Waijers op 5 oktober 2008 door: Nico Kwantes

 

Beste vrienden, familie en fans van Els Smulder-Waijers, lieve Els,

Een bijzonder welkom, hier in het gemeentehuis van Hilvarenbeek. Waar de stichting De Wandelgangen al weer voor de derde keer een expositie van Els Smulders-Waijers organiseert.

Het is een voorrecht om als vriend van Els (en Joost) deze expositie te openen. Maar tegelijkertijd ook wel een beetje spannend. Want, net als sommigen van u, ben ik meer kunstliefhebber dan kunstkenner, laat staan kunstenaar. Ik heb me daar echter niet door laten weerhouden, toen Els me vroeg deze expositie te openen. Integendeel, ik heb de uitdaging met bijzonder veel plezier direct aangenomen.

Gegeven deze achtergrond heb ik mezelf wel enkele beperkingen opgelegd, om uitglijders op het gladde (kunst)ijs te vermijden. Zo hoeft u van mij geen technische analyse te verwachten van het werk van Els. Geen moeilijke uitspraken over haar felle kleurgebruik, de stevige penseelvoering, de knappe compositie of de subtiele lijnenstructuur. Ook ga ik geen analyse maken van Els’ werk aan de hand van de verschillende fases in haar lange artistieke loopbaan. Alhoewel het al een stuk makkelijker lijkt om Els’ werk te typeren vanuit de Tilburgse periode naar de Loonse periode en vervolgens via het Afrikaanse avontuur naar de huidige Portugese periode. Ook neem ik u niet mee in een beschrijving van het proces en de ontwikkeling die Els doormaakt en die uiteindelijk leidt tot een nieuw fraai kunstwerk.

Ik wil in deze opening juist dicht bij de titel van deze expositie blijven. Els heeft deze expositie de goed gekozen en veelzeggende titel gegeven: Mensen en hun Emoties. Met hoofdletters!

Aan de hand van de titels van jouw kunstwerken, je schilderijen en portretten, wil ik proberen jouw werk en werkwijze te karakteriseren.

Een titel is een persoonlijke weergave van de artiest. Eigen ervaringen, gevoelens en emoties worden gevangen in woorden. De titel stuurt de richting en de blik van de toeschouwer en verdiept zijn of haar eigen beleving. Een titel is het slotaccoord van een lang artistiek proces.

Met een titel geef je woorden aan jouw kunstwerk. Je zou het de verwoording kunnen noemen. Andere talen hebben daar ook hun eigen woorden voor, die qua gevoelswaarde toch subtiel verschillen.

Zo spreekt men in Engeland enigszins zakelijk over "the wording", woorden geven aan het kunstwerk. Zet daar eens het Franse "l’Expression" tegenover, waarmee juist de persoonlijke uitdrukking van de kunstenaar wordt benadrukt. Persoonlijk herken ik me echter meer in het Duitse "Bezeichnung" en nog meer in het Portugese "Significado", dat juist de betekenisgeving accentueert, die de artiest met de titel van het kunstwerk wil aanduiden.

Als je de titels van Els’ schilderijen bekijkt dan vallen enkele zaken op.

In de eerste plaats zijn het korte, kernachtige titels. Vaak niet meer dan één woord.

Ten tweede zijn alle titels engelstalig. Deze voorkeur heeft alles te maken met Els’ wens om haar werk voor een breed, internationaal en multi-cultureel publiek toegankelijk te maken.

Tot slot blijkt dat alle titels een emotie uitdrukken en bij voorkeur juist een postieve emotie. Zo treft u in deze expositie werken van Els met titels als "heavenly", "playfull", "fearless" of "power".

Kunstenaars, maar ook wij als toeschouwer zoeken steeds naar woorden om onze emoties bij het kunstwerk te tonen. Hoewel kunst vaak ontroert, zie je een toeschouwer bij een expositie maar zelden een traantje wegpinken of een vreugdedansje maken.

In het zoeken naar woorden gaan zowel kunstenaar als toeschouwer soms te ver naar mijn idee. Net zoals je een kunstwerk kunt dichtschilderen, zo kun je een kunstwerk dichtschrijven of dichtpraten. Er wordt zo veel over gezegd of geschreven dat de ruimte voor eigen ontdekking en beleving al bij voorbaat wordt ingekaderd. Els Smulders-Waijers gaat daar niet in mee en biedt met haar kernachtige titels een opening, een aanzet, maar vooral ruimte voor eigen beleving van de toeschouwer.

Els’ keuze om deze expositie de titel "Mensen en hun Emoties" mee te geven, zegt veel over de drijfveren in haar werk, over haar manier van werken en over de door haar getoonde schilderijen en portretten.

Els is graag onder mensen en met mensen bezig. Zij vormen met hun eigen-aardigheden en emoties een belangrijke inspiratie voor haar. Maar Els is ook graag op een andere wijze bezig met mensen. Via onderwijs, cursussen en workshops geeft ze al bijna veertig jaar kennis en kunde door en maakte ze velen enthousiast voor de schilderkunst. En via de vele exposities maakt ze in binnen- en buitenland veel liefhebbers deelgenoot van haar creatieve speurtocht.

Zo ook in deze expositie "Mensen en hun emoties", waarin Els recent abstract werk combineert met fraaie portretten. Els beheerst de kunst van het portretteren. Zij heeft op dat terrein ook een naam op te houden. ‘Mensen en hun emoties’ geldt ook nadrukkelijk voor haar portretten. Daarin tracht ze keer op keer de emoties van de geportretteerde tot uitdrukking te laten brengen. Een portret moet als het ware de ziel blootleggen. Els maakt duidelijk dat een portret schilderen als het opbouwen van een relatie is. Hoe meer je open staat voor elkaar, hoe makkelijker je schildert en hoe beter het resultaat!

En het resultaat mag gezien worden! Els, ik feliciteer je van harte met deze bijzondere expositie. En ik wens u een inspirerende wandeling langs "Mensen en hun Emoties". Laat gerust uw emoties de vrije loop. Besteed er niet te veel woorden aan, maar laat vooral uw gevoel spreken. Ik hoop dat u geraakt wordt door haar schilderijen en portretten. Mogelijk verzucht u dan ook na afloop, zoals sommige rechtgeaarde Tilburgers dat kernachtig kunnen zeggen: ‘Ut zèn verrekte schoôn schilderaijkes en portretjes’.

Dank voor uw aandacht. De expositie "Mensen en hun Emoties" is geopend!